Kontrola drogowa to sytuacja, która może spotkać każdego kierowcę. Kluczowe jest, aby w takich momentach posiadać wiedzę na temat narzędzi, jakimi posługują się funkcjonariusze, zwłaszcza jeśli chodzi o urządzenia do badania trzeźwości. Zrozumienie, jakie alkomaty ma polska Policja, jak działają i jakie są podstawy prawne ich użycia, pozwoli Ci czuć się pewniej i świadomie uczestniczyć w kontroli.
- Polska Policja używa dwóch głównych typów alkomatów: przesiewowych do szybkiej wstępnej kontroli oraz dowodowych do precyzyjnych pomiarów z mocą dowodową.
- Do alkomatów przesiewowych należą popularne modele takie jak iBlow (w tym iBlow 10), AlcoBlow i Promiler iSOBER, które działają bezkontaktowo i nie pokazują dokładnego wyniku.
- Alkomaty dowodowe, np. Alco-Sensor IV, Dräger Alcotest 7510, Promiler ALP-1, wykorzystują dokładny sensor elektrochemiczny i wymagają użycia ustnika, a ich wynik jest podstawą do dalszych działań prawnych.
- Kluczową rolę w zapewnieniu wiarygodności pomiarów odgrywa regularna kalibracja alkomatów dowodowych, która musi odbywać się co 6 miesięcy, potwierdzona świadectwem wzorcowania.
- Przed badaniem alkomatem dowodowym funkcjonariusz musi odczekać 15 minut od pozytywnego wyniku badania przesiewowego, aby wyeliminować alkohol resztkowy z jamy ustnej.
- W Polsce za wykroczenie uznaje się stężenie alkoholu od 0,2‰ do 0,5‰, natomiast powyżej 0,5‰ jest to już przestępstwo.
Jakim alkomatem zbada cię policja? Pełen przegląd policyjnego sprzętu
Wiedza o tym, jakie alkomaty znajdują się na wyposażeniu polskiej Policji, jest niezwykle cenna dla każdego kierowcy. Nie chodzi tu tylko o ciekawość, ale przede wszystkim o świadomość tego, jak przebiega kontrola trzeźwości i jakie narzędzia są wykorzystywane do ustalenia Twojego stanu. Pozwala to lepiej zrozumieć procedury i swoje prawa. Policja stosuje dwa podstawowe typy urządzeń do pomiaru zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu: alkomaty przesiewowe oraz alkomaty dowodowe.Alkomaty przesiewowe służą do wstępnej, szybkiej identyfikacji kierowców, którzy mogą znajdować się pod wpływem alkoholu. Są one zazwyczaj używane podczas rutynowych kontroli drogowych. Jeśli taki alkomat wskaże obecność alkoholu, funkcjonariusz kieruje kierowcę na badanie drugim typem urządzenia alkomatem dowodowym. Wynik z tego drugiego urządzenia ma już moc dowodową i może stanowić podstawę do nałożenia mandatu, pouczenia lub wszczęcia postępowania karnego.
Szybka kontrola na drodze: alkomaty przesiewowe pod lupą
Kiedy podczas kontroli drogowej funkcjonariusz podchodzi do Ciebie z urządzeniem przypominającym małą pałkę lub świeczkę, najprawdopodobniej masz do czynienia z alkomatem przesiewowym. Najpopularniejszym modelem tego typu, który z pewnością wielu kierowców kojarzy, jest iBlow, a także jego nowsze wersje, jak iBlow 10. W użyciu są również inne urządzenia, takie jak AlcoBlow czy Promiler iSOBER.
Ich główna zaleta to szybkość i wygoda. Badanie tymi alkomatami jest błyskawiczne, trwa zaledwie kilka sekund i co ważne, nie wymaga użycia jednorazowego ustnika. Alkomaty te działają na zasadzie bezkontaktowego pomiaru, co jest higieniczne i przyspiesza cały proces. Warto jednak pamiętać, że ich działanie opiera się na systemie zero-jedynkowym lub sygnalizacji diodami nie podają one dokładnego wyniku w promilach. Informują jedynie o tym, czy w wydychanym powietrzu wykryto alkohol, czy też nie. Z tego powodu wynik uzyskany za pomocą alkomatu przesiewowego nie może stanowić samodzielnego dowodu w sądzie. Jest to jedynie sygnał do przeprowadzenia dalszych, dokładniejszych badań.Należy też mieć na uwadze, że alkomaty przesiewowe, ze względu na swoją specyfikę działania, mogą być bardziej podatne na pewne czynniki zewnętrzne, które potencjalnie mogłyby wpłynąć na wynik (choć producenci dokładają starań, by minimalizować takie ryzyko). Dlatego też, w przypadku pozytywnego wyniku takiego badania, zawsze następuje badanie alkomatem dowodowym.
Gdy "świeczka" zapali się na czerwono: czas na alkomaty dowodowe
Jeśli alkomat przesiewowy zasygnalizuje obecność alkoholu, kolejnym krokiem jest badanie alkomatem dowodowym. To właśnie te urządzenia dostarczają precyzyjnych wyników, które mają moc prawną i mogą być wykorzystane jako dowód w postępowaniu sądowym czy administracyjnym. W polskiej Policji najczęściej spotykane modele to Alco-Sensor IV (często w wersji z wbudowaną drukarką, co ułatwia dokumentację), Dräger Alcotest 7510 oraz Promiler ALP-1.
Sercem każdego alkomatu dowodowego jest sensor elektrochemiczny. Działa on na zasadzie reakcji chemicznej alkohol (etanol) zawarty w wydychanym powietrzu jest utleniany na powierzchni specjalnej elektrody. W wyniku tej reakcji generowany jest prąd elektryczny, a jego natężenie jest wprost proporcjonalne do ilości alkoholu w próbce. Ta technologia jest niezwykle dokładna i selektywna, co oznacza, że sensor reaguje głównie na cząsteczki etanolu, minimalizując ryzyko fałszywych wskazań spowodowanych np. obecnością innych substancji chemicznych w ustach kierowcy czy w otoczeniu.
Wynik z alkomatu dowodowego jest podawany z dużą precyzją, zazwyczaj w miligramach alkoholu na litr wydychanego powietrza (mg/L), który następnie jest przeliczany na promile (‰) we krwi. Procedura badania alkomatem dowodowym jest bardziej sformalizowana:
- Funkcjonariusz używa jednorazowego ustnika, który jest zakładany na urządzenie.
- Kierowca dmucha w ustnik, dostarczając próbkę powietrza do analizy.
- Po zakończeniu pomiaru urządzenie drukuje wynik lub przekazuje go do systemu.
- Na podstawie wyniku sporządzany jest odpowiedni dokument, np. protokół badania stanu trzeźwości.
Gwarancja precyzji: legalizacja i kalibracja policyjnych alkomatów
Aby wyniki pomiarów dokonywanych przez alkomaty policyjne, a zwłaszcza te dowodowe, były wiarygodne i mogły stanowić podstawę do podejmowania decyzji prawnych, urządzenia te muszą być regularnie poddawane procesom kalibracji i legalizacji. Każdy alkomat dowodowy musi posiadać aktualne świadectwo wzorcowania lub świadectwo legalizacji pierwotnej/ponownej. Jest to dokument potwierdzający, że urządzenie działa zgodnie z obowiązującymi normami i wzorcami metrologicznymi, a jego wskazania są dokładne.
Zgodnie z polskimi przepisami, wzorcowanie alkomatów dowodowych musi być przeprowadzane co 6 miesięcy. Jest to kluczowe dla zachowania wiarygodności pomiarów. Brak ważnego świadectwa wzorcowania może podważyć wartość dowodową uzyskanych wyników w postępowaniu sądowym. Warto wiedzieć, że kierowca ma prawo poprosić funkcjonariusza o okazanie ważnego świadectwa wzorcowania alkomatu, którym jest badany. Jest to jedno z jego praw podczas kontroli.
Przeczytaj również: Jaki alkomat kupić? Ranking, ranking, cena i gdzie kupić
Twoje prawa i obowiązki podczas kontroli trzeźwości
Podczas kontroli trzeźwości, jako kierowca, masz zarówno swoje prawa, jak i obowiązki. Jednym z kluczowych aspektów jest zasada 15 minut oczekiwania przed wykonaniem badania alkomatem dowodowym, jeśli badanie przesiewowe wykazało obecność alkoholu. Ten czas jest niezbędny, aby wyeliminować tzw. alkohol resztkowy z jamy ustnej, który mógłby pojawić się np. po wypiciu płynu do płukania ust czy spożyciu alkoholu niedługo przed kontrolą. Pozwala to na uzyskanie rzetelnego wyniku.
W Polsce obowiązują następujące normy dotyczące spożycia alkoholu:
- Stan po użyciu alkoholu: stężenie alkoholu we krwi od 0,2‰ do 0,5‰ (lub w wydychanym powietrzu od 0,1 mg do 0,25 mg na 0,6 dm³). Jest to wykroczenie.
- Stan nietrzeźwości: stężenie alkoholu we krwi powyżej 0,5‰ (lub w wydychanym powietrzu powyżej 0,25 mg na 0,6 dm³). Jest to przestępstwo.
Należy pamiętać, że policyjne alkomaty mierzą stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu w jednostkach mg/L, a następnie przeliczają je na promile (‰) we krwi. Stosowany w Polsce przelicznik to 1 mg/L = 2,1‰.
Kierowca ma prawo odmówić poddania się badaniu alkomatem. Jednakże, odmowa taka jest traktowana na równi ze stwierdzeniem stanu nietrzeźwości i wiąże się z takimi samymi konsekwencjami prawnymi, jak jazda w stanie nietrzeźwości (utrata prawa jazdy, grzywna, a nawet kara pozbawienia wolności). W sytuacji, gdy kierowca nie zgadza się z wynikiem pomiaru alkomatem lub podejrzewa, że wynik jest nieprawidłowy, może zażądać wykonania badania krwi. Badanie krwi jest metodą bardziej inwazyjną, ale uznawaną za najbardziej precyzyjną. Jest ono wykonywane w placówce medycznej. Jeśli kierowca nie zgadza się z wynikiem pomiaru alkomatem, powinien wyraźnie zaznaczyć to funkcjonariuszowi i zawnioskować o badanie krwi.
